Geschreven door Michelle Opstal

Geschreven door Michelle van den Boom

In het onderwijs is er veel aandacht voor het hersengedrag van jongeren. Onlangs publiceerde het Onderwijs Neurowetenschap (Educational Neuroscience) de onderzoeksresultaten van een onderzoek onder 910 jongeren. Daaruit bleek dat een docent ook een belangrijke bijdrage kan leveren aan de ontwikkeling en begeleiding van jongeren. Hierbij geef ik op basis van michelledit onderzoek een aantal tips en trucs om voornamelijk jongens te begeleiden tijdens je werk als docent bij RTS of als ouder thuis.

Binnen Ready To School merken we dat jongens snel afgeleid zijn, het hoogste woord kunnen voeren, ongeduldig, maar wel enthousiast zijn en altijd te porren zijn voor een geintje. De vurige energie van de jongens kan soms wel overweldigd zijn. Helaas horen jongens vaak een negatieve reactie op hun energie: ”Doe eens rustig; Heb je naar me geluisterd; Wees nou eens stil; Houd het bij je eigen werk; Je leidt anderen af; Zucht; Was ik zojuist niet duidelijk; Dit is al de 2de of 3de keer dat ik je nu waarschuw.” Weinig docenten durven dit gedrag aan te gaan om het te sturen, weten niet precies hoe zij daarop moeten reageren en hoe zij dit gedrag vervolgens de juiste richting kunnen geven.

Deze onzekerheid/ onwetendheid komt mede doordat veel docenten vrouwen zijn. Jongens in de pubertijd gedragen zich heel anders dan meisjes. Dit komt onder andere door een hoog testosterongehalte. Dit kan in de pubertijd wel 700% of 800% hoger zijn.** Jongens voelen onbegrip en gebrek aan erkenning van de vaak vrouwelijke docent dat hun manier “oké” is. Jongens weten daardoor niet waar zij goed in zijn en welke bijdrage zij kunnen leveren in een klas of studiegroep; naast het grappen maken en ervoor zorgen dat iedereen lacht.

Deze constateringen bieden veel mogelijkheden om jongens beter te begeleiden tijdens hun studie. Om jongens echt te helpen, moeten wij ze vertrouwen en bevestiging geven bij gewenste inzet. Allereerst is dit noodzakelijk omdat jongens de kennis nodig hebben om te kunnen weten wat van hen verwacht wordt. Pubers zijn snel afgeleid, voelen meer emoties dan dat zij rationeel nadenken, zijn op zoek naar kicks en leven vooral in het nu.** Huiswerk en een planning maken voor proefwerken zijn zaken die biologisch gezien niet worden gestimuleerd. Hierin spelen externe factoren een belangrijke rol. Het vraagt om een persoonlijke begeleiding die hen helpt om structuur aan te brengen, prioriteiten te stellen en “even” wel te luisteren. Uit het recente onderzoek van S. Dekker (2013) blijkt ook dat een groep die huiswerkbegeleiding had gevolgd vooruitgang had geboekt wat betreft het afronden van hun huiswerk en het maken van een planning. Deze resultaten van Dekker (2013) suggereren dat deelname aan hun interventie “Leer het brein kennen” waarschijnlijk meer lange termijn voordelen biedt. Dekker en Jolles ontwikkelden de interventie “Leer het brein kennen” speciaal voor jongens van 12 t/m 14 jaar die snel afgeleid zijn, impulsief gedrag laten zien en moeite hebben met plannen. Het geeft de jongens inzicht en handvatten om hun leergedrag te optimaliseren.

RTS volgt deze ontwikkelingen op de voet en levert graag een bijdrage aan de optimalisatie van het leergedrag van jongens. Wij merken dat veel jongens hier moeite mee hebben. Daarnaast zien we dat een persoonlijke begeleiding waar we de leerling individueel benaderen, direct complimenteren bij successen en vlotte begeleiding succes heeft.

Graag nodig ik je uit het proefschrift en het filmpje te bekijken. Tot slot geef ik je enkele tips om deze onderzoeksresultaten concreet te maken zodat jij ze ook kunt toepassen in je werk als docent bij RTS of als ouder thuis:

  • Ben oprecht geïnteresseerd. Vraag bijvoorbeeld of hij nog hilarische of toffe filmpjes heeft gezien.
  • Om de aandacht naar jouw onderwerp te trekken: gebruik daarbij veel humor. Voorbereiding helpt.
  • Geef duidelijkheid: Noem concreet wat je verwacht en wanneer.
  • Herhaal jezelf vaak en vraag of jouw vraag duidelijk genoeg was/ of begrepen is. Controleer dit ook;
  • Geef uitleg of herhaal de vraag/opdracht.
  • Geef complimenten wanneer de vraag is beantwoord.

Do’s and don’ts bij het geven van complimenten:
Don’ts: “Dat was toch niet zo moeilijk?; Hé’, hé eindelijk!; Tjonge, jonge” Of een lang verhaal houden waarom iets belangrijk was.

Do’s:  “Hard gewerkt; Bedankt!; Top!; Kerel goed gedaan!”
Voorkeur non- verbale communicatie: een hand op de schouder, duim omhoog of een high five.

Kortom; recent onderzoek bevestigt nogmaals dat een positieve benadering en persoonlijke begeleiding met betrekking op het gedrag van jongeren meestal het beste werkt. Op die manier kunnen zij hun vurige energie positief inzetten voor schoolactiviteiten!

*Het proefschrift van Sanne Dekker, getiteld ‘Brain Lessons: Neuropsychological insights and interventions for secondary education’ klik hier.

**Bron: Puberbrein binnenstebuiten.

VPRO Holland Doc: De echte jongens film