Geschreven door Michelle Opstal


Tijdens de #proefwerkchallenge op de huiswerkbegeleiding maken we inzichtelijk hoeveel inspanning onze leerlingen hebben geleverd voor welke vakken en welke resultaten dit heeft opgeleverd. We merken dat op de middelbare school heel wat leerlingen rond lopen die eigenlijk meer uit zichzelf kunnen halen. Wij spreken ouders die deze verwachting op basis van hun talenten onderstrepen. Toch lukt het niet om jongeren te motiveren om beter te presteren.

Moeder Sanne

“Nadat ik een compliment geef, zie ik mijn dochter zuchten. Jah, hoor mam, dat valt ook wel mee.”

Logo_variant_@_groen_Readytoschool

Onderpresteren

We merken grof gezegd twee typen leerlingen op: de leerlingen die onzeker zijn en niet durven totdat zij zeker weten dat het gaat lukken en de leerlingen die niet gewend zijn zich ergens extra voor in te zetten. Zelfs zeer intelligente leerlingen zijn soms van mening dat zij de toets matig gaan maken ondanks dat zij voldoende hebben geleerd.

Tijdens de #proefwerkchallenge hebben we leerlingen gevraagd om vooraf een inschatting te geven welk cijfer zij denken te halen voor de volgende toets. Sommige leerlingen zeggen dat zij een 6 of 7 gaan halen omdat zij nog niet alles honderd procent kennen. Anderen zeggen dat het wel goed komt en wel een 7 halen. Dat terwijl zij slechts het hoofdstuk hebben “doorgelezen” en niet eens opgaven extra hebben geoefend.

De vraag is: hoe komt het dat zowel de slimme hardwerkende en de zelfoverschattende leerlingen onderpresteren? Het antwoord luidt: doordat ze te vaak is verteld hoe slim ze zijn.

Complimenten

Complimenten kunnen op twee verschillende manieren worden gegeven. Je kunt een compliment geven op de persoon en op het gedrag. Je bent mooi of slim zijn complimenten op de persoon. Dit type compliment ontvang je ongeacht of jij ervoor hebt gewerkt. Om een compliment te krijgen voor gedrag is inspanning nodig. Dit is voor velen van ons een bekend verhaal. Toch is het geven van complimenten op gedrag niet zo gemakkelijk als het lijkt.

Tijdens de #proefwerkchallenge worden leerlingen beloond voor hun inspanningen. Voor de vakken die leerlingen “natuurlijk” goed afgaan krijgen ze minder aandacht en de vakken die extra aandacht en toewijding vragen belonen we ze extra.

Hoe geeft u jullie puber een compliment?

Deze twee typen leerlingen vragen om verschillende manieren van complimenteren voor hun gedrag. In het algemeen heeft een compliment drie kenmerken. Een compliment is het sterkst wanneer zij specifiek, oprecht en kort is.

 

De slimme hardwerkende leerling daagt u het beste uit met de volgende complimenten:
line3_groen1_readytoschool

Doen: Het is me opgevallen dat je de tips van je docent om kortere samenvattingen te maken hebt opgepakt, goed gedaan!

Niet doen: Je hebt weer goed geleerd zie ik, nu hopen op mooie cijfers. Als het niet zo is, is dat niet erg. Je hebt je best gedaan en meer kun je niet doen.

In het eerste voorbeeld is het compliment heel specifiek gericht op de uitdaging van deze leerling. In het tweede geval wordt het gedrag gecomplimenteerd, maar de slimme hardwerkende leerling besteedt al uit zichzelf veel tijd aan een vak om de stof honderd procent te kennen. Vervolgens wordt de inzet gekleineerd omdat men niet meer kan doen dan zijn of haar best. Deze reactie komt voort uit de angst dat de leerling zijn of haar zelfvertrouwen kwijtraakt.

Doen: Ik zie dat je vaker kortere pauzes neemt tijdens het studeren, hartstikke goed! Lust je een kopje thee?

Niet doen: Je hebt onthouden dat je pauzes moet nemen, wat goed. Je bent zo’n slimmerd, ik was dat alweer vergeten.

Ook dit keer is het eerste compliment heel specifiek en kort. De uitdaging is om niet verder te psychologiseren:”Voelt dat goed, gaat het studeren nu beter?” Een puber houdt er niet van als een ouder hem of haar uitlegt wat hij of zij voelt en hoe dat komt. Vaak antwoordt de puber ook kort met “Mûh”. In het laatste voorbeeld wordt een compliment geven op het gedrag in combinatie met een negatieve vergelijking naar jezelf. Het gevolg is dat het eigenlijke compliment verloren gaat.

 

Een zelfoverschattende leerling daagt u het beste uit met de volgende complimenten:
line3_groen1_readytoschool

Doen: Eeehh, je hebt aantekeningen gemaakt tijdens het leren, hou vol kerel/meid!

Niet doen: WOW, je hebt aantekeningen gemaakt. Super goed.

Het eerste voorbeeld is het compliment nonchalant, specifiek en stimulerend gegeven. De tweede is te overdreven. De kans dat de leerling de volgende keer weer aantekeningen gaat maken, is verkleind. Omdat hij of zij het idee heeft een top prestatie te hebben geleverd voor de rest van de week.

Doen: Weet je wat mij is opgevallen? Je hebt gisteren een uur gestudeerd zonder dat je je liet afleiden. Ga zo door!

Niet doen: Gisteren was je direct aan de slag gegaan, top. Zullen we dat vandaag ook doen dan pak ik iets lekkers voor je bij het studeren?

In het eerste voorbeeld wordt het compliment vooraf gegaan aan een vraag om de aandacht te trekken. Vervolgens is het compliment kort, oprecht en stimulerend. In het tweede voorbeeld is het compliment verpakt met een opdracht en iets lekkers. De leerling wordt vooraf geprezen met de hoop om opnieuw het gewenste gedrag te ontluiken hierdoor is het niet oprecht.

 

Zoals ik al schreef: “Dit is niet zo gemakkelijk als dat het lijkt”.

Vertel mij jullie ervaringen: de beste, grappigste of juist meest mislukte complimentpogingen. #proefwerkchallenge

Meer weten? Lees onze whitepaper: Help? Hoe help ik mijn kind? | Onderpresteren: hoe kom je tot de juiste keuze voor hulp?

 

Bronnen:

  • Boek: Praten met je puber Door Annette Heffels
  • Artikel:  “On Feeding Those Hungry for Praise: Person Praise Backfires in Children With Low Self-Esteem,” Eddie Brummelman
  • Boek: People Skills for Young Adults Door Márianna Csót