Geschreven door Ilse Baas

Examenstress; veel van onze leerlingen bij Ready to school hebben er last van. Want de examenperiode is hoe dan ook een spannende periode. Zelfs de meest relaxte student kan er niet onderuit dat er in die twee weken in mei heel veel op het spel staat. Het diploma is toch een bewijs dat je een aantal jaren middelbare school met succes hebt doorlopen. En dat bewijs mag je leveren tijdens de twee eindexamenweken. Het hele laatste schooljaar wordt er gestaag naar die twee weken toegewerkt. Niet zo gek dus; dat de zenuwen dan keihard toeslaan. Dus hoe herken je examenstress en hoe kun je ermee omgaan?

Met dié vragen ging Ready to school op bezoek bij Moniek Drinkenburg van KIZOOM. KIZOOM is een diagnostiek- en behandelcentrum in Tilburg voor kinderen en jeugdigen. KIZOOM geeft hulp aan het kind, ondersteuning aan de ouders in de opvoeding en advisering aan school bij begeleiding van ontwikkeling en leren. Moniek is logopediste en dyslexie-specialist bij KIZOOM. En ja, ook Moniek ziet dagelijks kinderen die te kampen hebben met examenstress.

Hoe herken je examenstress?

Elk persoon reageert anders op stress. De ene persoon herkent stress-signalen bij zichzelf en weet waardoor de stress getriggerd wordt. Dan ben je bijvoorbeeld prikkelbaar en weet je ‘oh het komt door de examens’.

Of je merkt wel iets maar hebt niet in de gaten waar het door komt. Dan merk je bijvoorbeeld dat je hoofdpijn hebt en je vraagt je af, waardoor dat komt.

En het kan ook zo zijn dat je zelf niet in de gaten hebt dat je last hebt van examenstress. Dan reageer je bijvoorbeeld heel prikkelbaar als iemand (meestal één van je ouders) vraagt ‘hoe lukt het met leren? Ken je je examen Frans/Duits/wiskunde al?’

7 Examenstress-signalen 

Gezonde spanning is niet verkeerd en kan zelfs helpen om beter te presteren. Maar wanneer slaat gezonde spanning door naar ongezonde spanning? Als één of meerdere van onderstaande situaties op jou van toepassing zijn, dan heb je last van examenstress:

  • Lichamelijke signalen: slecht slapen, moe, buikpijn, hoofdpijn, snellere en oppervlakkigere ademhaling.
  • Piekeren: veel aan school denken.
  • Prikkelbaar zijn.
  • Niet kunnen beginnen met leren.
  • Niet kunnen stoppen met leren.
  • Gebrek aan planning: overzicht kwijt zijn.
  • Angst voor het examen ‘ik zak toch, ik zal wel slechte punten halen’.

Het gevolg van de stress is dat je slechter slaapt, leert en ontspant; waardoor je uiteindelijk waarschijnlijk ook slechter presteert. Het is dus belangrijk om examenstress te herkennen en ermee om te leren gaan.

Omgaan met examenstress

Maar omgaan met examenstress, hoe doe je dat? Dan is het belangrijk om onderscheid te maken tussen de lichamelijke en psychische signalen aan de ene kant en stress-signalen die te maken hebben met leren en school aan de andere kant.

  1. Om lichamelijke stress-signalen te verminderen, is het belangrijk dat je goed voor jezelf zorgt. Op tijd naar bed, regelmatig lekker sporten en ontspannen. Goed eten en niet te veel scherm-time. Het klinkt zo logisch, maar ga jezelf maar na: hoe vaak komt het er nou echt van? Hoe vaak blijven dergelijke voornemens, niet precies dát, voornemens?
  2. Om gevoelens van zenuwachtigheid te verminderen kan het helpen om ontspanningsoefeningen te doen. Denk dan bijvoorbeeld aan ademhalingsoefeningen of mindfulness-technieken waarbij je je aandacht niet langer richt op datgene wat er mis is. Dus niet steeds denken: ‘ik snap wiskunde niet’. Maar focus op datgene wat er prima in orde is. Bijvoorbeeld je ademhaling. Ook dit lijkt misschien suf, maar het helpt echt. De effecten van mindfulness zijn meetbaar en wetenschappelijk bewezen. En wist je dat organisaties als Google, Coca-Cola en Twitter hun medewerkers yoga en/of mindfulness aanbieden? Dat doen ze natuurlijk omdat het helpt.
  3. Wat ook kan helpen: benoem je gevoel in elk geval voor jezelf en als het kan praat er ook over. Een gesprek kan nieuwe inzichten opleveren en je kunt je zenuwen een beetje van je afpraten. Houd hierbij wel maat: té veel praten over zenuwen, kan je ook zenuwachtiger maken!

Stress-signalen die met school en het examen te maken hebben, pak je aan door een goede planning en voorbereiding. Hak de hoeveelheid te leren stof in behapbare brokken, plak er een realistische planning aan en houd je ook aan die planning. Begin op tijd. En stop op tijd. Nachten doorleren, levert meestal niet het beste resultaat op.

Op de meeste scholen, en ook bij Ready to school, is het mogelijk om je extra voor te bereiden op de examens, bijvoorbeeld door het doen van eindexamentraining. Doe dat, maak gebruik van de mogelijkheden die er zijn.

Op de dag zelf

En dan is het zover: vandaag is je eerste examen; wat dan? Het is natuurlijk heel belangrijk om in elk geval op tijd te vertrekken zodat je zeker niet hoeft te haasten. Als de examens niet op je eigen school worden afgenomen, zorg dan dat je weet waar je moet zijn en hoe lang het duurt om er te komen. Zorg dat je alles bij je hebt wat je nodig hebt. Leg je spullen liefst al de avond van te voren klaar.

Mocht je zenuwachtig worden tijdens het examen zelf probeer dan toch rustig blijven. De beschreven mindfulness-technieken kunnen hier goed bij helpen.

Fouten maken mag

Ook kan het helpen om te proberen de druk een stukje weg te nemen: besef dat je de voorgaande jaren óók gehaald hebt en dat dit examen eigenlijk niet meer is dan een toets over die voorgaande jaren. Realiseer je dat als je een vraag niet weet, dat niet betekent dat je ook de rest van het examen gaat verprutsen. En onthoud dat als het ene vak niet goed gaat dat helemaal niets zegt over hoe een ander vak zal gaan.

Maar het belangrijkste is misschien wel het besef dat fouten maken mág en dat je van je fouten kunt leren. Met vallen en opstaan, zijn tenslotte ook leraren, ouders en alle andere volwassenen gekomen waar ze nu zijn.

Wist jij dat 90% van onze leerlingen slaagt na onze eindexamentraining? Meer weten? Check onze examentraining!